ORAGONX: THE NEW BIKOL REPUBLIK

Saro kan kaibahan ko sa Batch 2005 kan mga International Ford Foundation Fellows an nagiromdoman ko kan madalan ko an pelikulang ini ni Benji Garcia. Si Jovel Ananayo Tourism Officer kan provincial government kan Ifugao, nagaadal man ngonian digdi sa Estados Unidos nganing mapuho an orog pang pagkaraot kan bistado sa mundong Banawe Rice Terraces o inaapod nindang pay’o. An Batad, Batad sa Paang Palay sa kompleto kaining titulo, saro kan mga partisipantes asin solamenteng hali sa Pilipinas, sa ginigibong Cinequest Film Festival digdi sa San Jose, Ca.; saro ining international film festival. (Sa pagbukas kaini kan sarong semana, an tampok na pelikula iyo an obra ni Mira Nair, an saiyang adaptasyon kan nobela ni Jhumpa Lahiri na may titulong The Namesake, na nanggana nin Pulitzer Prize.) Sinimbag kan Batad an duwang pangenot na dahilan kan pagkaraot kan pay’o. Enot iyo an mga darakulang bulati na garo minalabot asin minataong dalan sa dagos na pagkabulwag kan mga tambak o pilapil kan pay’o. Mantang dai ipinahiling kun gurano kadakula ini, pinasalom man sa mga paradalan an epekto kaini sa pay’o duman sa eksena na higos na piglilinig ninda Gina Alajar (sa papel nin sarong inang Ifugao na nakagakod sa harong asin tradisyon kaini) an tambak. Nagpahiling ini na bakong bilang documentary an katuyuhan ni Garcia para sa pelikula kundi sarong bilog na istorya nin sarong komunidad asin kun paano ini naapektuhan kan pagbabago na nangyayari sa kapalibutan kaini. An pagbabago nag-abot sa kamawotan ni Ag-ap (na pinapelan ni Cris Galura sa inosente pero may katudan na pagarte) nganing magkaigwa nin padis nin pangharabas na sapatos. Sa kamawotan na ini nagitok an istorya kan pelikula na garo dinara talaga ni Galura, kaya dai ako nagngangalas na siya palan an napiling Best Actor kan 2006 Philippine Film Festival kun sain napili man an pelikula para sa Best Screenplay. Afuera sa mga dikit na teknikal na riparo (halimbawa sa dubbing kan tinataram ni Alajar na digdi garo dai maray napahiling an bistado niyang kakayahan sa pagarte asin tanog - garo nagin eskaparate an pelikula nganing ipadangog an manlaen-laen na instrumento kan mga Ifugao na nagsusurusangli asin minalataw sa masunod na eksena); sa kabilugan matanos an pagkakagibo kan pelikula na saro man kan mga rekomendado kan mga kritiko digdi.